Hoe kan ik zij-instromen als leraar in het basisonderwijs?

Zij-instromen als docent in het basisonderwijs

Wil jij vanuit je huidige beroep de overstap maken naar het basisonderwijs? Of kun je bijvoorbeeld niet wachten om aan de slag te gaan binnen het speciaal onderwijs? Of ben je al bevoegd, maar heb je niet de juiste bevoegdheid om les te geven op een basisschool? Misschien kom jij wel in aanmerking voor het traject ‘zij-instroom in het beroep’ (zib). Als zij-instromer in het beroep volg je een tweejarig maatwerktraject: je volgt de vakken bij de pabo die voor jou relevant zijn en tegelijkertijd werk je als leraar op een basisschool. In dit artikel vind je alle informatie over dit traject.

Wat is een zij-instromer in het beroep?

De term ‘zij-instromer’ klinkt logisch en spreekt waarschijnlijk tot je verbeelding. Toch is niet iedereen die ‘instroomt in’ (of overstapt naar) het onderwijs een formele ‘zij-instromer in het beroep’ (zib).

In dit document zetten we voor je uiteen wat de procedure is die een formele zij-instromer doorloopt. Voldoe je niet aan de criteria, zoals die in dit artikel zijn beschreven? Kijk dan in een van de volgende artikelen om jouw route naar het onderwijs te vinden.

  • Klik hier als je meer wilt weten over het verschil tussen een zij-instroomtraject en een deeltijdstudie.
  • Klik hier als je meer wilt weten over andere routes om leraar in het basisonderwijs te worden.

Wat kan ik met een bevoegdheid voor het primair onderwijs?

Met een zij-instroomtraject kun je een bevoegdheid voor het primair onderwijs halen. Daarmee kun je lesgeven op de basisschool, in het praktijkonderwijs en op scholen voor speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. In het geval van een school voor voortgezet speciaal onderwijs die zelf eindexamens afneemt volstaat een bevoegdheid voor het primair onderwijs in de hogere klassen niet; dan moet je een tweede- of eerstegraads bevoegdheid halen.

Hoe word ik zij-instromer in het beroep in het basisonderwijs?

Wil jij als zij-instromer in het basisonderwijs worden, dan doorloop je onderstaande stappen:

  1. Oriënteren en solliciteren
  2. Het geschiktheidsonderzoek
  3. Jouw zij-instroomtraject
  4. Bevoegd leraar

 

1. Oriënteren en solliciteren

Het eerste initiatief voor het zij-instroomtraject ligt bij jou. Je oriënteert je eerst op scholen of schoolbesturen die jou aanspreken en bekijkt hun vacatures. Scholen die lerarenvacatures hebben, geven niet altijd aan of die geschikt zijn voor zij-instromers. Wil je graag werken bij een bepaalde school, maar zijn er geen vacatures voor zij-instromers? Dan kun je altijd reageren op een reguliere vacature of een open sollicitatie sturen. Benoem daarbij al dat je geïnteresseerd bent in een zij-instroomtraject. De school of het schoolbestuur bepaalt vervolgens of zij met jou in zee wil gaan.

Zodra de school of het schoolbestuur heeft besloten jou als zij-instromer aan te nemen, kun je samen met de school kiezen bij welke lerarenopleiding je jouw traject wilt volgen. Die zal controleren of je voldoet aan de eisen voor het zij-instroomtraject. Die eisen zijn:

  • Je hebt een afgeronde hbo- of wo-opleiding (bachelor of master).
  • Je hebt een (tijdelijke) aanstelling bij een school als leraar.
  • Je hebt een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). Die vraag je op verzoek van de school (digitaal) aan bij jouw gemeente.
  • Je stond de afgelopen twee jaar niet ingeschreven bij een lerarenopleiding. Stond je in die periode wel als student ingeschreven, maar heb je je diploma behaald? Dan geldt deze voorwaarde niet.

 

2. Het geschiktheidsonderzoek

Als je aan bovenstaande criteria voldoet, kan jij of het bestuur van de school waar jij hebt gesolliciteerd een geschiktheidsonderzoek voor jou aanvragen bij de lerarenopleiding. Dit onderzoek bestaat uit meerdere onderdelen en moet antwoord geven op de vraag of jij direct voor de klas kan staan en of je binnen twee jaar je bevoegdheid kunt halen. De resultaten van dit onderzoek zijn het uitgangspunt voor de pabo en het schoolbestuur om te bepalen wat je nog aan scholing en begeleiding nodig hebt om een bevoegd leraar te worden en hoe jouw persoonlijke scholingstraject eruit zal zien. Als uit het onderzoek blijkt dat je geschikt bent om te starten met het zij-instroomtraject ontvang je een geschiktheidsverklaring. Daarin staat dat je voor de duur van het zij-instroomtraject voor de klas mag staan, terwijl je je bekwaamheidsverklaring nog niet hebt. Ook staat daarin beschreven welke scholing je nog nodig hebt en welke begeleiding daarbij nodig is vanuit de school en de lerarenopleiding voordat je je bekwaamheidsverklaring krijgt.

3. Jouw zij-instroomtraject

Op basis van de uitkomsten van het geschiktheidsonderzoek wordt bepaald hoe jouw zij-instroomtraject eruitziet. De omvang van je aanstelling en de verhouding tussen contactonderwijs, online leren en werkplekleren verschilt per traject. Er zijn een aantal zaken die wel voor alle zij-instroomtrajecten hetzelfde zijn:

  • Je staat vanaf de eerste dag van je traject zelfstandig voor de klas.
  • Omdat je een aanstelling hebt (en dus geen stagiair bent), krijg je gewoon salaris.
  • Je werkgever betaalt het opleidingstraject. Het schoolbestuur van de school waar jij wilt werken, kan bij DUO de zij-instroomsubsidie aanvragen voor jouw zij-instroomtraject.
  • Je moet het traject binnen twee jaar afronden. Volgens de wet mag je namelijk officieel niet langer dan twee jaar zonder bekwaamheidsverklaring voor de klas staan. Een maximale verlenging van twee jaar is mogelijk, mits daar een goede reden voor is.

4. Bevoegd leraar

Aan het eind van het zij-instroomtraject vraag je een bekwaamheidsonderzoek aan. Daarmee moet worden aangetoond dat jij als zij-instromer inmiddels bekwaam bent om het beroep van leraar uit te oefenen. Dit wordt bepaald door de lerarenopleiding en de school waar je aan het werk bent. Soms wordt er ook een externe partij gevraagd om jouw bekwaamheid te beoordelen.

Als je het bekwaamheidsonderzoek succesvol hebt afgerond, krijg je een getuigschrift van bekwaamheid en daarmee heb je een officieel erkende onderwijsbevoegdheid voor het primair onderwijs in handen. Hiermee kun je lesgeven op de basisschool, in het praktijkonderwijs en op scholen voor speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs (met uitzondering van de jaarlagen waarin er eindexamens worden afgenomen).

Wie betaalt het zij-instroomtraject?

Alle kosten zijn voor de school die jou in dienst neemt. Het schoolbestuur van de school waar jij wilt werken, kan bij DUO een subsidie aanvragen voor een zij-instroomtraject. Die subsidie bedraagt momenteel € 20.000 per zij-instromer. Daarmee zijn de kosten voor jouw scholing gedekt, maar ook de kosten voor je geschiktheidsonderzoek en geschiktheidsverklaring, je verlof, je begeleiding en je bekwaamheidsonderzoek. Je kunt alle informatie terugvinden in de regeling subsidie zij-instroom.

Samenvatting

Wil jij tegelijkertijd werken en leren en direct voor de klas? Dan is een zij-instroomtraject misschien een goede route voor jou: een tweejarig traject waarbij je tegelijkertijd werkt en leert. Je hebt daarvoor wel minimaal een hbo- of wo-diploma nodig.

Uit welke onderdelen bestaat het zij-instroomtraject? De eerste stap zet jij: jij solliciteert bij een school en geeft daarbij aan dat je graag als zij-instromer aan de slag wilt. Als het schoolbestuur jou aanneemt, vraagt het de zij-instroomsubsidie aan bij DUO die de kosten van jouw traject en begeleiding dekt. Vervolgens vraagt het bestuur een geschiktheidsonderzoek voor jou aan bij de lerarenopleiding. Dit onderzoek moet antwoord geven op de vraag of jij direct voor de klas kan staan en of je binnen twee jaar je bevoegdheid kunt halen. De resultaten van dit onderzoek zijn het uitgangspunt voor de pabo en het schoolbestuur om te bepalen wat je nog aan scholing en begeleiding nodig hebt en hoe jouw zij-instroomtraject eruit zal zien. Je sluit je traject af met een bekwaamheidsonderzoek. Rond je dat succesvol af? Dan krijg je een getuigschrift van bekwaamheid en daarmee heb je een officieel erkende onderwijsbevoegdheid voor het primair onderwijs in handen.

Dit artikel is geschreven door

Over het Onderwijsloket