Maak kennis met onze onderwijsexperts

Dit zijn de mensen die jouw vragen beantwoorden. Stuk voor stuk ervaringsdeskundigen die je graag alles vertellen over werken in het onderwijs. En als zij een keer het antwoord niet hebben, zoeken ze het voor je uit.
 

Jens Favier

Jens is adviseur bij het Onderwijsloket. Hij is hiervoor jaren werkzaam geweest in het basisonderwijs in de regio Utrecht. Vanaf zijn kindertijd wist hij al dat hij later in het onderwijs wilde gaan werken. Eerst heeft hij ervaring voor de klas en binnen de school (directie-ondersteunende taken) opgedaan, en deze brede ervaring neemt hij mee in zijn rol bij het Onderwijsloket.

Marleen Severijnen

Marleen is adviseur bij het Onderwijsloket. Ze werkte hiervoor als docent Nederlands bij middelbare scholen, mbo’s en hbo’s, en gaf taaltrainingen bij bedrijven door heel Nederland. Vooral aan moedertaalsprekers, maar ook aan anderstaligen. Daarvoor studeerde ze onder andere taalwetenschappen aan de Universiteit Utrecht.

Sanne van Kempen

Sanne is adviseur bij het Onderwijsloket. Na werkzaam te zijn geweest in het primair onderwijs, is ze aan de slag gegaan voor onder andere de lerarenopleiding en de VSNU. Ook was ze betrokken bij projecten met sectorraden en heeft ze met zowel politieke en maatschappelijke partners als met commerciële aanbieders van onderwijs samengewerkt.

Wolf Weymiens

Wolf is adviseur bij het Onderwijsloket. Na scripties over zwarte gaten en de oerknal en een PhD over kernfusie-energie dook hij de uitdagende wereld van het onderwijs in. Gestart als trainee van Eerst De Klas en jarenlang lesgegeven als docent natuurkunde op een middelbare school in Amsterdam.

Deze vragen worden vaak aan onze experts gesteld

Lerarenopleidingen

Lerarenopleiding primair onderwijs (pabo)

  • Nee, mbo1-, mbo2- en mbo3-opleidingen sluiten niet aan op een hbo-opleiding. Wat zijn je opties? Je kunt doorstromen naar de havo of een mbo4-opleiding (bijvoorbeeld tot onderwijsassistent) en daarna de pabo doen. Ook kun je de 21+-toets doen. Als je hiervoor slaagt, kun je wel beginnen aan de pabo.
  • De voltijdvariant van de pabo duurt vier jaar. Bij een flexibele deeltijdopleiding kan je traject twee tot vier jaar duren, afhankelijk van eventuele vrijstellingen waar je recht op hebt vanwege je vooropleidingen. Vraag hiernaar bij de hogeschool waar jij de pabo wilt volgen.
  • Een overzicht van hogescholen in Nederland die de pabo aanbieden, kun je vinden in het onderstaande artikel.
    Lees meer
  • Pabo staat voor pedagogische academie basisonderwijs. De pabo is de hbo-opleiding om leraar in het primair onderwijs te worden.
    Lees meer
  • Ja, je kunt met een mbo4-diploma toegelaten worden tot de pabo, al moet je wel voldoen aan een aantal toelatingseisen. Als je daar niet aan voldoet, moet je een of meer toelatingstoetsen behalen. De toelatingstoetsen zijn er voor de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek.
    Lees meer
  • Primair onderwijs en basisonderwijs worden vaak door elkaar gebruikt, maar deze termen betekenen niet hetzelfde. Primair onderwijs is de parapluterm voor het reguliere basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs.
    Lees meer
  • De minimale toelatingseisen voor de pabo zijn een mbo4- of een havo-diploma. Ben je niet in bezit van deze diploma's? Dan kun je een **21+-toets maken om toegelaten te worden. Voor de universitaire pabo zijn de minimale vooropleidingseisen een vwo-diploma of een hbo-propedeuse.
    Lees meer
Lerarenopleidingen

Lerarenopleiding voortgezet onderwijs en mbo

  • Ulo staat voor universitaire lerarenopleiding: je volgt een ulo altijd aan een universiteit. Ulo's kunnen educatieve masters zijn, maar ook minors of modules. Educatieve masters sluit je af met een eerstegraads bevoegdheid; educatieve minors en modules met een beperkte tweedegraads bevoegdheid.
    Lees meer
  • Een educatieve master is een universitaire lerarenopleiding die studenten opleidt tot eerstegraads bevoegde docenten. Deze master duurt twee jaar, tenzij je vakinhoudelijk, vakdidactisch of pedagogisch al voldoende studiepunten hebt behaald. De master kan dan een jaar of zelfs een half jaar duren.
    Lees meer
  • Aansluitend op een aantal universitaire bachelors kun je een educatieve module volgen. Na deze module ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de onderbouw van havo/vwo en in vmbo-tl. Met deze beperkte bevoegdheid krijg je doorgaans vrijstellingen voor de educatieve master.
    Lees meer
  • Tijdens veel universitaire bachelorstudies kun je een educatieve minor volgen. Na afronding van deze minor ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de onderbouw van havo/vwo en in vmbo-tl. Met deze minor krijg je doorgaans vrijstellingen voor een deel van de educatieve master.
    Lees meer
  • Na afronding van de educatieve minor/module ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de theoretische leerweg van het vmbo (vmbo-tl) en in de onderbouw van de havo en het vwo.
    Lees meer
  • Lerarenopleidingen worden aangeboden door hogescholen en universiteiten. Binnenkort kun je in onze onderwijsnavigator alle lerarenopleidingen vinden, maar nu vind je alleen nog in onderstaande artikelen een overzicht van de hogescholen en universiteiten en hun aanbod aan lerarenopleidingen.
    Lees meer
  • Een kopopleiding is een 1-jarige hbo-lerarenopleiding waarmee je met een eerder behaald hbo- of wo-bachelordiploma een tweedegraads bevoegdheid kunt halen. Je komt in aanmerking voor de kopopleiding wanneer je in het bezit bent van een bacheloropleiding die direct aansluit bij een schoolvak.
    Lees meer
  • Met een eerstegraads bevoegdheid mag je lesgeven in alle klassen van het voortgezet onderwijs, in het volwassenenonderwijs, in het mbo en in het praktijkonderwijs. Je mag zelfs in het primair onderwijs lesgeven, mits je een schoolvak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
    Lees meer
  • Met een tweedegraads bevoegdheid mag je lesgeven in de onderbouw van havo/vwo, in het vmbo, in het volwassenenonderwijs, in het mbo en in het praktijkonderwijs. Je mag zelfs in het primair onderwijs lesgeven, mits je een schoolvak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
    Lees meer
Lerarenopleidingen

Andere routes

  • Volgens een inventarisatie van het ministerie van OCW van maart 2020 zijn er maar liefst 384 routes die leiden tot een lesbevoegdheid. Er zijn drie hoofdroutes te onderscheiden: voltijdopleidingen, deeltijdopleidingen en zij-instroomtrajecten. We denken graag met je mee over de beste route voor jou.
  • Een post-hbo-opleiding (of bachelor+-opleiding) is een opleiding op hbo-niveau voor iedereen die zich wil specialiseren of verbreden in een bepaald vakgebied. Met deze opleiding kun je je kennis en kunde over dat vakgebied naar een hoger niveau tillen en je je verder in je loopbaan ontwikkelen.
  • Ja, als je les wilt geven moet je in principe altijd een lerarenopleiding of zij-instroomtraject hebben afgerond. Met jouw bevoegdheid, diploma, certificaat of getuigschrift kun je aantonen dat je vakinhoudelijk, vakdidactisch en pedagogisch bekwaam bent om het vak van leraar uit te oefenen.
    Lees meer
  • Ja, met een afgeronde educatieve associate degree, zoals een associate degree tot onderwijsondersteuner, of pedagogisch educatief professional, kun je allerlei functies in de klas bekleden. Je vindt alle educatieve associate degrees op de website van Studielink.
    Lees meer
  • Als je geen mbo4-, havo- of vwo-diploma hebt, dan kan je met behulp van een 21+-toets toch aantonen dat jij het juiste werk/denkniveau hebt om aan een hbo-studie te beginnen. Je moet daarvoor 21 jaar wel of ouder zijn.
    Lees meer
  • In het basis- en voortgezet onderwijs heb je een bevoegdheid nodig om voor de klas te staan, met uitzondering van leraren in opleiding en gastdocenten. Binnen het mbo is ‘bevoegd' geen wettelijke term: het schoolbestuur bepaalt daar of jij vakinhoudelijk, vakdidactisch en pedagogisch bekwaam bent.
    Lees meer
Lerarenopleidingen

Studievarianten

  • Een voltijdopleiding aan een hogeschool duurt meestal vier jaar. Er zijn ook verkorte routes mogelijk. Als voltijdstudent volg je in bijna elke dag lessen of colleges, loop je stage en besteed je tijd aan zelfstudie. Er wordt van je verwacht dat je gemiddeld 40 uur per week besteedt aan je studie.
  • De duur van een deeltijdopleiding varieert per hogeschool en per opleiding en hangt af van de vraag of je recht hebt op vrijstellingen voor bepaalde modules of vakken tijdens je studie. Gemiddeld duren deeltijdopleidingen twee tot vier jaar.
    Lees meer
  • Een deeltijdopleiding heeft minder contacturen dan een voltijdopleiding, namelijk meestal één lesdag in de week of twee avonden. Je kunt werk en een studie op die manier goed combineren. Het werk dat je daarnaast doet, hoeft niet aan te sluiten op je studie.
    Lees meer
Cao’s en wetgeving

Cao’s

Cao’s en wetgeving

Salaris

Cao’s en wetgeving

Arbeidsvoorwaarden

Cao’s en wetgeving

Wetten en regels

  • Een school moet kunnen aantonen dat al zijn medewerkers in bezit zijn van een VOG. Dat is wettelijk verplicht. Een VOG staat voor Verklaring Omtrent Gedrag. Het document geeft aan dat je geen strafbare feiten hebt gepleegd die een bezwaar vormen voor de functie die jij wilt gaan uitoefenen.
    Lees meer
  • Als je geen mbo4-, havo- of vwo-diploma hebt, dan kan je met behulp van een 21+-toets toch aantonen dat jij het juiste werk/denkniveau hebt om aan een hbo-studie te beginnen. Je moet daarvoor 21 jaar wel of ouder zijn.
    Lees meer
  • In het basis- en voortgezet onderwijs heb je een bevoegdheid nodig om voor de klas te staan, met uitzondering van leraren in opleiding en gastdocenten. Binnen het mbo is ‘bevoegd' geen wettelijke term: het schoolbestuur bepaalt daar of jij vakinhoudelijk, vakdidactisch en pedagogisch bekwaam bent.
    Lees meer
Subsidies en tegemoetkomingen

Subsidies

Subsidies en tegemoetkomingen

Leningen

  • Het Levenlanglerenkrediet is een lening die kan worden gebruikt voor een wettelijk erkende opleiding op een mbo of hbo of binnen het wo. Binnen 15 jaar na afstuderen moet je de lening afbetalen. Hoeveel je per maand moet aflossen, hangt af van de hoogte van je schuld, van de rente en van je inkomen.
    Lees meer
Begrippen en afkortingen

Opleidingen

  • Bol en bbl zijn twee verschillende leerwegen binnen het mbo. Bol betekent beroepsopleidende leerweg. Je loopt dan stage naast je opleiding. Bbl betekent beroepsbegeleidende leerweg. Bij een bbl opleiding werk je naast je studie bij een bedrijf of instelling. Kijk op de website van KiesMBO.nl.
  • Ulo staat voor universitaire lerarenopleiding: je volgt een ulo altijd aan een universiteit. Ulo's kunnen educatieve masters zijn, maar ook minors of modules. Educatieve masters sluit je af met een eerstegraads bevoegdheid; educatieve minors en modules met een beperkte tweedegraads bevoegdheid.
    Lees meer
  • Een educatieve master is een universitaire lerarenopleiding die studenten opleidt tot eerstegraads bevoegde docenten. Deze master duurt twee jaar, tenzij je vakinhoudelijk, vakdidactisch of pedagogisch al voldoende studiepunten hebt behaald. De master kan dan een jaar of zelfs een half jaar duren.
    Lees meer
  • Aansluitend op een aantal universitaire bachelors kun je een educatieve module volgen. Na deze module ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de onderbouw van havo/vwo en in vmbo-tl. Met deze beperkte bevoegdheid krijg je doorgaans vrijstellingen voor de educatieve master.
    Lees meer
  • Het praktijkonderwijs valt onder het voortgezet onderwijs. In het praktijkonderwijs hebben leerlingen intensieve begeleiding nodig. Ze krijgen in kleine groepen les in een aantal schoolvakken, in praktijkvakken en in algemene vaardigheden, zoals zelfredzaamheid en werknemersvaardigheden.
    Lees meer
  • Tijdens veel universitaire bachelorstudies kun je een educatieve minor volgen. Na afronding van deze minor ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de onderbouw van havo/vwo en in vmbo-tl. Met deze minor krijg je doorgaans vrijstellingen voor een deel van de educatieve master.
    Lees meer
  • Na afronding van de educatieve minor/module ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de theoretische leerweg van het vmbo (vmbo-tl) en in de onderbouw van de havo en het vwo.
    Lees meer
  • Het mbo staat voor middelbaar beroepsonderwijs. Het mbo leidt studenten op tot vakmensen. Er zijn zo'n 500 beroepsopleidingen waar je een mbo-diploma voor kunt halen.
    Lees meer
  • Pabo staat voor pedagogische academie basisonderwijs. De pabo is de hbo-opleiding om leraar in het primair onderwijs te worden.
    Lees meer
  • Een kopopleiding is een 1-jarige hbo-lerarenopleiding waarmee je met een eerder behaald hbo- of wo-bachelordiploma een tweedegraads bevoegdheid kunt halen. Je komt in aanmerking voor de kopopleiding wanneer je in het bezit bent van een bacheloropleiding die direct aansluit bij een schoolvak.
    Lees meer
Begrippen en afkortingen

Overige begrippen

  • Tegenwoordig wordt de studielast uitgedrukt in ECTS (of EC’s), wat staat voor European Credit Transfer System. In het Nederlands wordt vaak met de term 'studiepunten' verwezen naar ECTS. Een studiejaar (1680 studie-uren) komt overeen met 60 ECTS-credits. Eén credit staat dus voor 28 studie-uren.
  • Het hoger onderwijs bestaat uit: - het onderwijs op hogescholen (het hoger beroepsonderwijs: hbo) - het onderwijs op universiteiten (het wetenschappelijk onderwijs: wo)
  • 10-14-onderwijs is voor leerlingen van 10 tot 14 jaar. Deze scholen staan ook wel bekend als tienerscholen. Leerlingen krijgen op deze scholen meer tijd om te ontdekken wat ze willen en kunnen en wat bij hen past, voordat ze een keuze voor een middelbare school moeten maken.
  • Fte staat voor fulltime-equivalent. Het is een rekeneenheid waarmee de omvang van een aanstelling wordt uitgedrukt. 1.0 fte is een volledige werkweek. Een functie van 0,4 fte bijvoorbeeld is – uitgaande van een werkweek van 40 uur – een functie van 0,4 x 40 = 16 uur, wat neerkomt op twee werkdagen.
    Lees meer
  • EVC staat voor Erkenning van eerder Verworven Competenties. In een certificaat wordt vastgelegd welke kennis, inzichten en ervaringen je tot nu toe hebt opgedaan in je werk en tijdens je vooropleidingen. Een EVC staat niet gelijk aan een bevoegdheid.
    Lees meer
  • De afkorting lwoo staat voor leerwegondersteunend onderwijs. Lwoo is onderwijs aan vmbo-leerlingen van de basis- en soms van de kaderberoepsgerichte leerweg en biedt leerlingen met leerachterstanden extra ondersteuning, zodat ze makkelijker hun diploma kunnen halen.
    Lees meer
  • ABP staat voor het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. Dit fonds is verantwoordelijk voor de pensioensregelingen van onderwijspersoneel. Op de website van het ABP (link) staat meer informatie over deze pensioenregeling.
    Lees meer
  • Hogescholen of universiteiten geven vaak zelf in hun vacatureteksten aan welke voorwaarden zij aan hun docenten stellen. Veel onderwijsinstellingen verplichten docenten om in de eerste paar jaar van onderwijs geven een basiskwalificatie onderwijs (BKO) te halen.
  • Een PhD is de hoogste academische graad die je kunt halen. In een PhD-positie doe je wetenschappelijk onderzoek en schrijf je een proefschrift. Vroeger heette dat promoveren. Je krijgt dan de titel dr. en wordt doctor in de wetenschap. De internationale term hiervoor is PhD.
    Lees meer
  • Sommige scholen vallen onder het 'bijzonder onderwijs': zij gaan in hun onderwijsvisie uit van een bepaalde levensbeschouwing. Zo zijn er christelijke, islamitische en joodse scholen. Veel bijzondere scholen vragen hun personeel de levensbeschouwelijke identiteit van de school te onderschrijven.
    Lees meer
  • Het traject 'zij-instroom in het beroep' is een tweejarig traject waarbij je tegelijkertijd werkt en leert. Je bent in dienst van de school en volgt daarnaast vakken op een lerarenopleiding. Om in aanmerking te komen voor een zij-instroomtraject heb je minimaal een hbo- of wo-diploma nodig.
  • Primair onderwijs en basisonderwijs worden vaak door elkaar gebruikt, maar deze termen betekenen niet hetzelfde. Primair onderwijs is de parapluterm voor het reguliere basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs.
    Lees meer
Over het Onderwijsloket