In principe heb je om leraar in het vmbo te worden een eerste- of (beperkte) tweedegraads bevoegdheid nodig. Zo’n bevoegdheid haal je door een lerarenopleiding voor een schoolvak of beroepsprofiel af te ronden.

Om instructeur te worden kun je de mbo4-opleiding ‘instructeur mbo’ volgen of een educatieve associate degree tot onderwijsondersteuner.

Je kunt met een mbo4-diploma alleen aan de pabo studeren als je drie toelatingstoetsen haalt: voor aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek.

In het mbo bestaan er twee zij-instroomroutes: ‘zij-instromer in het beroep’ voor een tweede- of eerstegraads lesbevoegdheid, of een PDG-traject waarmee je een pedagogisch didactisch getuigschrift (PDG) haalt.

Als je les wilt geven in het basisonderwijs, in het speciaal onderwijs of in het praktijkonderwijs, dan heb je een bevoegdheid voor het primair onderwijs nodig. Je kunt deze bevoegdheid halen via de (academische) pabo of het zij-instroomtraject.

De reguliere route om een tweedegraads bevoegdheid te halen is een vierjarige lerarenopleiding aan een hogeschool. Er zijn ook andere manieren om deze lesbevoegdheid te halen, zoals het volgen van een kopopleiding of een zij-instroomtraject.

Je bent nooit te oud voor een overstap naar het onderwijs. Iemand met meer werkervaring kan voor een school juist erg waardevol zijn. Er zijn verschillende (korte) opleidingstrajecten voor overstappers op latere leeftijd.

Je mag lesgeven in het praktijkonderwijs met een tweedegraads bevoegdheid, een eerstegraads bevoegdheid en een bevoegdheid voor het primair onderwijs. Je bevoegdheid moet wel voor het juiste vak zijn.

Als je docent in het mbo wilt worden, moet je een lerarenopleiding tot tweedegraads of eerstegraads docent afronden. Een andere optie is het doorlopen van een PDG-traject.

Om leraar lichamelijke opvoeding te worden, volg je een hbo-bacheloropleiding aan de Academie Lichamelijke Opvoeding (ALO). Om te mogen starten met de opleiding moet je voldoen aan de toelatingseisen. Na afronding heb je een ongegradeerde lesbevoegdheid en kun je gymlessen geven in alle onderwijssectoren.

Je kunt als leraar in het voortgezet onderwijs lesgeven als je een (beperkte) tweedegraads-, een eerstegraads- of een ongegradeerde lesbevoegdheid hebt gehaald. Je haalt deze bevoegdheden via een lerarenopleiding.

Je kunt met de volgende associate degrees in het onderwijs aan de slag: Pedagogisch Educatief Professional, Didactisch Educatief Professional en Associate degrees voor het beroepsonderwijs in het (v)mbo.

Binnen sommige deeltijdopleidingen van de pabo heb je keuze uit de reguliere deeltijdpabo (4 jaar), de flexibele deeltijdpabo (2,5 tot 4 jaar) en de verkorte deeltijdpabo (2 tot 2,5 jaar). Bij iedere variant gelden verschillende toelatingseisen.

De universitaire pabo’s zijn samenwerkingsverbanden van een universiteit en een of meerdere hogescholen, waarin je twee bacheloropleidingen volgt: het pabo-programma aan een hogeschool en de wo-bachelor Onderwijswetenschappen of de wo-bachelor Pedagogische Wetenschappen aan een universiteit.

Het Nederlandse onderwijssysteem bestaat uit meerdere sectoren en niveaus, te beginnen met regulier basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs. Na het basisonderwijs zijn er zeven vormen van voortgezet onderwijs, gevolgd door drie vormen van vervolgonderwijs. De hoogste graad in het onderwijssysteem is een PhD.

Het zij-instroomtraject voor het primair onderwijs is een leer-werktraject waarbij je direct voor de klas staat en ondertussen in maximaal twee jaar je bevoegdheid haalt via een pabo-opleiding. Om toelaatbaar te zijn voor dit traject moet je minimaal een hbo-bachelor hebben afgerond.

Bij een voltijdopleiding heb je meer contacturen en ben je gemiddeld 40 uur per week met je studie bezig. Bij een deeltijdopleiding heb je gemiddeld één dag of twee avonden per week contacturen, één dag stage, aangevuld met zelfstudie.

Een educatieve minor of module is een opleiding van een half jaar waarmee je een beperkte tweedegraads bevoegdheid haalt. Je komt hiervoor in aanmerking als je een wo-bachelor volgt of hebt gevolgd die vakinhoudelijk verwant is aan een schoolvak.

Om schoolleider te worden op een middelbare school moet je aan een schoolbestuur kunnen aantonen dat je over relevante kennis en (leiderschaps)vaardigheden beschikt. Je hoeft geen lesbevoegdheid te hebben.

Om les te geven aan nieuwkomers in het reguliere onderwijs gelden in principe de wettelijke bevoegdheden per onderwijssector. Voor (commercieel) inburgeringsonderwijs gelden andere regels.