Hoe word ik leraar in het voortgezet onderwijs?
Er zijn vier bevoegdheden voor het voortgezet onderwijs:
Een Ga naar artikel: hiermee kun je lesgeven op het Ga naar artikel en in de onderbouw van havo en vwo (klas 1, 2, 3). Daarnaast mag je lesgeven op het Ga naar artikel, het Ga naar artikel en het middelbaar beroepsonderwijs (Ga naar artikel), waar ook volwasseneneducatie onder valt. Het is ook mogelijk om in het Ga naar artikel les te geven, mits je een Ga naar artikel geeft dat overeenkomt met basisschoolvak.
Een beperkte tweedegraads bevoegdheid: hiermee mag je lesgeven in bijna dezelfde sectoren en jaarlagen als met een tweedegraads bevoegdheid. Je bent alleen niet bevoegd om in het mbo les te geven. Je mag wél lesgeven in het voortgezet onderwijs aan alle Ga naar artikel-jaarlagen en in de onderbouw van havo en vwo. Een beperkte tweedegraads bevoegdheid haal je via een Ga naar artikel.
Een Ga naar artikel: naast alle onderwijssectoren waar je met een tweedegraads bevoegdheid les kunt geven, mag je met een eerstegraads bevoegdheid ook lesgeven in de bovenbouw van havo en vwo.
Een ongegradeerde bevoegdheid: de lerarenopleidingen voor kunst- en cultuurvakken en lichamelijke opvoeding zijn zogenoemde ‘ongegradeerde’ opleidingen. Als je je diploma hebt gehaald voor zo’n lerarenopleiding mag je voor het betreffende vak in alle onderwijsvormen lesgeven: in het vmbo en in de onder- en bovenbouw van havo en vwo (klas 1 t/m 6). Verder mag je lesgeven in het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), waar ook volwasseneneducatie (Ga naar artikel) onder valt. Daarnaast mag je kunstvakken of lichamelijke opvoeding geven in het primair onderwijs. Een ongegradeerde bevoegdheid is dus eigenlijk een sectoroverstijgende bevoegdheid.
Lesgeven zonder bevoegdheid
Als je maximaal 6 uur in de week lesgeeft, dan mag je zonder onderwijsbevoegdheid voor de klas staan als Ga naar artikel. Je maakt daarvoor duidelijke afspraken met de school en je moet bijvoorbeeld wel een Ga naar artikel aanleveren. Tijdens deze (gast)lessen sta je altijd onder verantwoordelijkheid van een leraar met een bevoegdheid. Als je meer dan 6 uur per week les wilt geven, moet je een bevoegdheid halen.
Ik wil een (beperkte) tweedegraads bevoegdheid halen
Traject | Niveau | Duur* | Toelatingseisen |
|---|---|---|---|
lerarenopleiding | hbo | max. 4 jaar | mbo4- of havo-diploma of via een Ga naar artikel |
hbo | 1 jaar | afgeronde hbo-bachelor die verwant is aan een schoolvak** | |
wo | ½ jaar | je volgt een wo-bachelor die verwant is aan een schoolvak*** | |
wo | ½ jaar | afgeronde wo-bachelor (of doctoraalopleiding) die verwant is aan een schoolvak*** | |
hbo | max. 2 jaar | hbo-bachelor- of wo-bachelordiploma**** |
Het opleidingstraject kan langer of korter duren afhankelijk van eventuele vrijstellingen of als je een opleiding volgt in deeltijd. * Je opleidingstraject kan langer of korter duren afhankelijk van eventuele vrijstellingen of als je een opleiding volgt in deeltijd. ** Via deze link kun je zien welke hbo-opleidingen verwant zijn aan de kopopleidingen.
*** Via deze link vind je de wo-bachelorstudies waarbij het mogelijk is om een educatieve minor/module te volgen. Na afronding van de educatieve minor/module ben je beperkt tweedegraads bevoegd.
**** De uitzondering hierop is het zij-instroomtraject voor vier van de tien Ga naar artikel in het (v)mbo. Hiervoor moet je minimaal beschikken over een specialistenopleiding (mbo4).
Voortgezet speciaal onderwijs
In de meeste gevallen gelden voor het Ga naar artikel dezelfde bevoegdheidseisen als voor het regulier voortgezet onderwijs. Sommige middelbare scholen voor speciaal onderwijs geven er wel de voorkeur aan dat je ook een aparte opleiding voor het speciaal onderwijs hebt afgerond, bijvoorbeeld de hbo-master Educational Needs. Als een school voor voortgezet speciaal onderwijs zelf geen eindexamens afneemt, is het ook mogelijk om met een Ga naar artikel in het vso les te geven.
Ik wil een eerstegraads bevoegdheid halen
Opleiding | Niveau | Duur* | Toelatingseisen |
|---|---|---|---|
educatieve hbo-master | Hbo | max. 3 jaar | tweedegraads lesbevoegdheid of afgeronde educatieve minor/module |
2-jarige educatieve wo-master | Wo | 2 jaar | afgeronde wo-bachelor die verwant is aan een schoolvak |
1-jarige educatieve wo-master | Wo | 1 jaar | wo-masterdiploma en 120 behaalde studiepunten (ECTS) voor vakken die verwant zijn aan een schoolvak, behaald in je wo-bachelor of wo-master |
zij-instroomtraject | Wo | max. 2 jaar | wo-masterdiploma** |
Lerarenopleiding voor ongegradeerde bevoegdheid*** | Hbo | max. 4 jaar | mbo4- of havo-diploma of via een Ga naar artikel |
* Je opleidingstraject kan langer of korter duren afhankelijk van eventuele vrijstellingen of als je een opleiding volgt in deeltijd.
** In sommige gevallen accepteren universiteiten ook hbo- of wo-bachelordiploma’s aangevuld met relevante opleidingen en/of werkervaring die gelijkwaardig is aan wo-masterniveau.
*** Je kunt een ongegradeerde bevoegdheid halen via lerarenopleidingen voor kunst- en cultuurvakken en lichamelijke opvoeding.
