Hoe kan ik zonder bevoegdheid voor de klas staan?
Je bent gastdocent
Je bent Ga naar artikel en geeft op jaarbasis gemiddeld maximaal zes klokuren per week les. Als gastdocent kun je zonder onderwijsbevoegdheid lesgeven in het voortgezet onderwijs, het mbo en het hoger onderwijs (hbo en wo). Een gastdocent valt altijd onder de verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar. Dat betekent niet dat er altijd een bevoegde docent in het lokaal aanwezig hoeft te zijn; de school maakt hierover afspraken met de gastdocent en het onderwijsteam.
Je bent een ‘zij-instromer in het beroep’
Gedurende het werk-leertraject ‘zij-instroom in het beroep’ heb je al een aanstelling op een school, terwijl je je Ga naar artikel nog niet hebt gehaald. Dit is wel een traject waarbij je toewerkt naar het behalen van een bevoegdheid.
Je bent docent in het mbo
Voor het mbo zit het bevoegdhedenstelsel anders in elkaar. Om in het mbo les te kunnen geven als docent hoef je geen bevoegdheid te hebben: ‘bevoegd’ is geen wettelijke term binnen het mbo. Met een eerste- of tweedegraads bevoegdheid ben je weliswaar Ga naar artikel als docent in het mbo, maar je kunt in het mbo ook benoemd worden als docent met een geschiktheidsverklaring in combinatie met een pedagogisch-didactisch getuigschrift (PDG). Dat getuigschrift kun je halen via een Ga naar artikel: een zij-instroomtraject waarbij je tegelijkertijd werkt en leert.
Je bent een leraar in opleiding
Meestal loop je als leraar/docent in opleiding (LIO/DIO) stage gedurende je opleiding, maar in sommige gevallen ben je tijdens je opleiding al in dienst van een school. Je bent op dat moment een leraar zonder bevoegdheid. Wettelijk gezien mag je tijdens je opleiding maximaal twee jaar onbevoegd voor de klas staan. Of en op welke voorwaarden het mogelijk is om tijdens je opleiding te worden ingezet als leraar, wordt bepaald door het schoolbestuur en de studieadviseur van de hogeschool of universiteit waaraan je de lerarenopleiding volgt.
Je kunt in enkele gevallen ook ontheffing van de bevoegdheid krijgen
In het voortgezet onderwijs kun je ontheffing van je bevoegdheid aanvragen. Bijvoorbeeld omdat er geen lerarenopleiding is voor het vak dat jij verzorgt of omdat je ‘buitengewoon bekwaam’ bent. Dit blijkt bijvoorbeeld uit een uitzonderlijke prestatie op het betreffende vakgebied. De school moet hiervoor schriftelijk toestemming vragen aan de minister.
Er is sprake van een bijzonder geval
Er is sprake van een blijvende, uitzonderlijke situatie waardoor je de bevoegdheid niet kunt halen. Ook dit geldt alleen als je les wilt geven in het voortgezet onderwijs. Wil je meer weten over deze uitzonderingen? Kijk dan op deze webpagina van DUO.
