Welke bevoegdheden zijn er?

We onderscheiden in Nederland drie bevoegdheden:

Bevoegdheid voor het primair onderwijs 

Met de bevoegdheid voor het Ga naar artikel kun je lesgeven op de basisschool, in het praktijkonderwijs en op scholen voor speciaal onderwijs, het speciaal basisonderwijs en het voortgezet Ga naar artikel.  

Neemt een school voor voortgezet speciaal onderwijs zelf eindexamens af? Dan volstaat een bevoegdheid voor het primair onderwijs niet. Je moet dan een tweede- of eerstegraads lesbevoegdheid halen om daar te les te mogen geven. Daarover hieronder meer.  

Tweedegraads bevoegdheid 

Met een tweedegraads bevoegdheid specialiseer je je in één Ga naar artikelof Ga naar artikel. Met deze bevoegdheid kun je lesgeven in: 

• de onderbouw van havo en vwo (klas 1, 2, 3); 

• het Ga naar artikel; 

• het voortgezet speciaal onderwijs; 

• het praktijkonderwijs; 

• het middelbaar beroepsonderwijs (Ga naar artikel), waar ook Ga naar artikelonder valt; 

• het Ga naar artikel, maar hier mag je alleen als vakdocent van het schoolvak dat overeenkomt met het vak waarvoor je een bevoegdheid hebt aan de slag. Je mag bijvoorbeeld met een bevoegdheid voor Engels ook Engelse lessen geven in het primair onderwijs.   

Beperkte tweedegraads bevoegdheid 

Na het succesvol afronden van een Ga naar artikel op de universiteit ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in: 

• de onderbouw van havo en vwo (klas 1, 2, 3); 

• het Ga naar artikel. 

Eerstegraads bevoegdheid

Net zoals bij een tweedegraads lesbevoegdheid, specialiseer je je bij een eerstegraads bevoegdheid in één Ga naar artikelof Ga naar artikel. Met een eerstegraads bevoegdheid ben je bevoegd om les te geven in dezelfde onderwijssectoren en jaargangen als bij een tweedegraads bevoegdheid. Daarnaast mag je hiermee lesgeven in de bovenbouw van de havo en het vwo. Je kunt met een eerstegraads bevoegdheid dus lesgeven in: 

• de onder- én bovenbouw van havo en vwo (klas 1 t/m 6); 

• het Ga naar artikel; 

• het voortgezet speciaal onderwijs; 

• het praktijkonderwijs; 

• het middelbaar beroepsonderwijs (Ga naar artikel), waar ook Ga naar artikelonder valt. 

• het Ga naar artikel, maar hier mag je alleen als vakdocent van het schoolvak dat overeenkomt met het vak waarvoor je een bevoegdheid hebt aan de slag. Je mag bijvoorbeeld met een bevoegdheid voor Engels ook Engelse lessen geven in het primair onderwijs.

Ongegradeerde bevoegdheid

Voor kunstvakken en lichamelijke opvoeding haal je een ongegradeerde bevoegdheid. Met deze bevoegdheid mag je jouw vak verzorgen in alle Ga naar artikel: in het primair onderwijs, in de onderbouw en bovenbouw van het voortgezet onderwijs, in het beroepsonderwijs en in de volwasseneducatie.

Lesgeven in het mbo 

Voor het mbo zit het bevoegdhedenstelsel anders in elkaar: ‘bevoegd’ is namelijk geen wettelijke term binnen het mbo. Wel kun je in het mbo lesgeven met een bevoegdheid.  

Als docent 

Met een eerste- of tweedegraads bevoegdheid ben je Ga naar artikelals docent in het mbo. Daarnaast kun je in het mbo benoemd worden als docent met een geschiktheidsverklaring in combinatie met een pedagogisch-didactisch getuigschrift (PDG). Dat getuigschrift kun je halen via een Ga naar artikel: een zij-instroomtraject waarbij je tegelijkertijd werkt en leert. 

Als instructeur 

Als instructeur begeleid je studenten vooral tijdens het praktijkgedeelte van het onderwijs op een mbo-school. Je bent benoembaar als instructeur als je kunt aantonen dat je daar vakinhoudelijk, vakdidactisch en pedagogisch bekwaam voor bent. Het bevoegde gezag van een mbo-school bepaalt of jij aan deze drie bekwaamheidseisen voldoet, op basis van je werkervaring en je vooropleidingen. 

Mag je zonder bevoegdheid lesgeven in Nederland? 

In principe mag je niet onbevoegd lesgeven in Nederland. Er zijn wel uitzonderingen op deze regel. Zo mag je als leraar in opleiding soms al direct voor de klas staan en kun je soms als Ga naar artikelzonder lesbevoegdheid een aantal uur per week lesgeven, onder bepaalde voorwaarden. In Ga naar artikel vind je alle contexten waarin je onbevoegd voor de klas mag.   

Hoe kom ik erachter wat mijn route naar een lesbevoegdheid is? 

Ben je benieuwd naar de route die het beste bij jou past? Door onze routetool in te vullen, vind je alle mogelijkheden. Je kunt ook altijd contact opnemen met onze adviseurs voor persoonlijk advies. Kijk hiervoor op onze contactpagina.