Alles over de kwalificatie eerstegraads bevoegdheid

Je kunt als leraar in het voortgezet onderwijs lesgeven als je een (beperkte) tweedegraads-, een eerstegraads- of een ongegradeerde lesbevoegdheid hebt gehaald. Je haalt deze bevoegdheden via een lerarenopleiding.

Als je docent in het mbo wilt worden, moet je een lerarenopleiding tot tweedegraads of eerstegraads docent afronden. Een andere optie is het doorlopen van een PDG-traject.

Met een tweede- of eerstegraads bevoegdheid mag je aan de slag als leerkracht op een basisschool, maar wel alleen als vakdocent in het vak waarvoor jij bevoegd bent.

Het belangrijkste verschil tussen het zij-instroomtraject en de deeltijdopleiding is dat je bij een zij-instroomtraject direct zelfstandig en betaald voor de klas staat, terwijl je tijdens een deeltijdopleiding eerst meekijkt met lessen en stage loopt. De kosten voor een zij-instroomtraject liggen bij de school en worden gesubsidieerd door de overheid, terwijl je een deeltijdprogramma (veelal) zelf moet betalen.

Je kunt onbevoegd voor de klas staan als ‘zij-instromer in het beroep’ en als gastdocent. Ook kun je in sommige gevallen onbevoegd voor de klas staan als leraar in opleiding, als er sprake is van een tijdelijke ontheffing of van bijzondere gevallen waardoor het halen van een bevoegdheid niet nodig of niet mogelijk is.

Voor een lerarenopleiding aan een hogeschool en universiteit betaal je collegegeld. Wettelijk collegegeld wordt bepaald door de overheid en instellingscollegegeld door de hogescholen en universiteiten zelf. De tarieven kunnen jaarlijks verschillen.

Leerplicht in Nederland geldt voor kinderen van 5 tot en met 16 jaar. Na het laatste schooljaar van de leerplicht begint de kwalificatieplicht voor jongeren die nog geen startkwalificatie hebben gehaald.

Op iedere middelbare school is het vakkenpakket net iets anders. Kijk hieronder in de tabel voor een overzicht van de meest gangbare vakken.

In Nederland bestaan er verschillende bevoegdheden: een bevoegdheid voor het primair onderwijs en eerstegraads en tweedegraads bevoegdheid voor het voortgezet onderwijs. Daarnaast bestaat er een ongegradeerde bevoegdheid en een geschiktheidsverklaring.

In de cao van het vo zijn vier salarisschalen voor docenten in het voortgezet onderwijs opgenomen: LB, LC, LD en LE. De salarissen lopen per 1 november 2025 uiteen van € 3.622,- tot € 8.065,- bruto per maand, op basis van een fulltime aanstelling.

Een eerstegraads bevoegdheid kun je halen door een reguliere voltijd of deeltijd masteropleiding aan een universiteit of hogeschool te volgen, of via een zij-instroomtraject.

Het vavo is een afkorting voor voortgezet algemeen volwassenenonderwijs. In het vavo kunnen volwassenen een vmbo-tl-, havo- of vwo-diploma of deelcertificaten voor schoolvakken halen.