Praktische zaken

Je overweegt een overstap naar een baan in het onderwijs. Waar moet je aan denken? Wat past bij jouw achtergrond en situatie?

Praktische zaken voor het basisonderwijs

Overweeg jij een carrière als leerkracht in het basisonderwijs? Bijvoorbeeld omdat je graag met kinderen werkt? Dan ben je vast benieuwd waar je in jouw regio een pabo kunt vinden. Heb je ook al gekeken of je in aanmerking komt voor de universitaire pabo of een zij-instroomtraject? En wist je al dat je met een bevoegdheid voor het basisonderwijs ook in het speciaal onderwijs les kan geven? Of op een school met een vernieuwend onderwijsconcept zoals een vrijeschool? Je leest hierover alles in onze kennisbank!

Praktische zaken voor het voortgezet onderwijs

Ligt je interesse bij het voortgezet onderwijs? Vanwege de doelgroep of omdat je jouw kennis van een schoolvak graag met de nieuwe generatie wilt delen? Je bent wellicht benieuwd naar het salaris en de arbeidsvoorwaarden, maar ook voor welke subsidies je in aanmerking komt en hoe het zit met de verschillende bevoegdheden die docenten op de middelbare school kunnen behalen. In onze kennisbank vind je alle informatie die je zoekt.

Praktische zaken voor het mbo

Wil je graag docent worden in het mbo? In het mbo is er veel vraag naar mensen uit de beroepspraktijk. Niet alle mbo-scholen bieden dezelfde beroepsvakken aan. Kijk daarom goed op de website van een mbo-school of deze beroepsopleidingen biedt die aansluiten op jouw expertise. Daarnaast kun je je al verder verdiepen in praktische zaken zoals de kosten voor een lerarenopleiding, de mogelijkheden van een zij-instroomtraject, de salarisschalen en de verschillende richtingen en niveaus binnen het mbo.

Deze vragen worden veel gesteld over de praktische zaken bij een overstap naar een baan in het onderwijs

Onderwijssysteem

Onderwijssectoren

  • Het hoger onderwijs bestaat uit: - het onderwijs op hogescholen (het hoger beroepsonderwijs: hbo) - het onderwijs op universiteiten (het wetenschappelijk onderwijs: wo)
  • 10-14-onderwijs is voor leerlingen van 10 tot 14 jaar. Deze scholen staan ook wel bekend als tienerscholen. Leerlingen krijgen op deze scholen meer tijd om te ontdekken wat ze willen en kunnen en wat bij hen past, voordat ze een keuze voor een middelbare school moeten maken.
  • De afkorting lwoo staat voor leerwegondersteunend onderwijs. Lwoo is onderwijs aan vmbo-leerlingen van de basis- en soms van de kaderberoepsgerichte leerweg en biedt leerlingen met leerachterstanden extra ondersteuning, zodat ze makkelijker hun diploma kunnen halen.
    Lees meer
  • Het praktijkonderwijs valt onder het voortgezet onderwijs. In het praktijkonderwijs hebben leerlingen intensieve begeleiding nodig. Ze krijgen in kleine groepen les in een aantal schoolvakken, in praktijkvakken en in algemene vaardigheden, zoals zelfredzaamheid en werknemersvaardigheden.
    Lees meer
  • Het vavo is een afkorting van het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs. Op het vavo kunnen volwassenen een vmbo-tl-, havo- of vwo-diploma of deelcertificaten voor bepaalde schoolvakken halen. Het vavo wordt aangeboden door mbo-instellingen door heel Nederland.
    Lees meer
  • Het speciaal onderwijs bestaat uit drie takken. De eerste is het speciaal basisonderwijs, dat voor kinderen is ingericht die niet goed kunnen meekomen op een reguliere basisschool, en daarnaast het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, voor kinderen met zwaardere problematiek.
    Lees meer
  • Primair onderwijs en basisonderwijs worden vaak door elkaar gebruikt, maar deze termen betekenen niet hetzelfde. Primair onderwijs is de parapluterm voor het reguliere basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs.
    Lees meer
Onderwijssysteem

De drie bevoegdheden

  • Met een tweedegraads bevoegdheid kun je lesgeven in de onderbouw van havo en vwo, het vmbo, het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs, het mbo (waar ook volwasseneneducatie onder valt) en het primair onderwijs, mits je een vak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
    Lees meer
  • Met een eerstegraads bevoegdheid kun je lesgeven in alle klassen van vmbo, havo en vwo, het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs, het mbo (waar ook volwasseneneducatie onder valt) en in het primair onderwijs, mits je een vak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
    Lees meer
  • Met deze bevoegdheid kun je lesgeven op de basisschool, in het praktijkonderwijs, op scholen voor speciaal (basis)onderwijs en in het voortgezet speciaal onderwijs. Echter, indien een school voor voortgezet speciaal onderwijs zelf eindexamens afneemt, heb je een tweedegraads bevoegdheid nodig.
    Lees meer
  • Ja, je kunt met een tweede- of eerstegraads bevoegdheid lesgeven in het basisonderwijs, maar alleen als vakdocent. Je kunt dus bijvoorbeeld geschiedenislessen geven op de basisschool, als je een tweede- of eerstegraads bevoegdheid voor het schoolvak geschiedenis hebt.
    Lees meer
  • Ja, met een een pabodiploma van vóór 1986 (van de Pedagogische Academie) mag je Nederlands geven in het vmbo en in het praktijkonderwijs. Op je getuigschrift moet dan wel de bevoegdheid 'Nederlands 3e graads' vermeld staan.
    Lees meer
  • Nee, met een pabodiploma ben niet bevoegd om les te geven in het voortgezet onderwijs, ook niet in het vmbo, tenzij je het het aanvullende certificaat ‘Groepsleerkracht onderbouw vmbo basis/kader’ hebt behaald. In alle andere gevallen heb je minimaal een tweedegraads bevoegdheid nodig.
    Lees meer
  • Met een eerstegraads bevoegdheid mag je lesgeven in alle klassen van het voortgezet onderwijs, in het volwassenenonderwijs, in het mbo en in het praktijkonderwijs. Je mag zelfs in het primair onderwijs lesgeven, mits je een schoolvak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
    Lees meer
  • Met een tweedegraads bevoegdheid mag je lesgeven in de onderbouw van havo/vwo, in het vmbo, in het volwassenenonderwijs, in het mbo en in het praktijkonderwijs. Je mag zelfs in het primair onderwijs lesgeven, mits je een schoolvak geeft dat overeenkomt met een vak dat daar wordt gegeven.
    Lees meer
Onderwijssysteem

Meer vragen over bevoegdheden

  • Een slapende bevoegdheid wordt gebruikt voor een situatie waarin een leraar (meestal in het voortgezet onderwijs) les geeft in een vak of profiel waarvoor hij of zij wel bevoegd is, maar eigenlijk niet meer bekwaam is, omdat hij of zij al lang geen les meer heeft gegeven.
    Lees meer
  • Bij sommige lerarenopleidingen kun je twee bevoegdheden in één keer halen. Bijvoorbeeld een tweedegraads bevoegdheid voor twee schoolvakken of profielen, of een tweedegraads bevoegdheid en een bevoegdheid voor het primair onderwijs. Met deze gecombineerde opleidingen zijn studenten breder inzetbaar.
  • Heb jij een oud diploma met een derdegraads bevoegdheid? Dan mag jouw vak verzorgen in het vmbo. Er bestaat inmiddels geen lerarenopleiding meer die studenten opleidt voor deze bevoegdheid, maar tot de jaren 70 bestond de derdegraads bevoegdheid naast de eerste- en een tweedegraads bevoegdheden.
  • Om in het mbo les te kunnen geven als docent of instructeur hoef je geen bevoegdheid te hebben: ‘bevoegd’ is geen wettelijke term binnen het mbo. Met een tweede- of eerstegraads lesbevoegdheid ben je mogelijk wel benoembaar in het mbo. Het schoolbestuur van een mbo-school bepaalt of je bekwaam bent.
    Lees meer
  • Ja, als je les wilt geven moet je in principe altijd een lerarenopleiding of zij-instroomtraject hebben afgerond. Met jouw bevoegdheid, diploma, certificaat of getuigschrift kun je aantonen dat je vakinhoudelijk, vakdidactisch en pedagogisch bekwaam bent om het vak van leraar uit te oefenen.
    Lees meer
  • Nee, er bestaat geen aparte bevoegdheid om les te geven in het hoger onderwijs (hbo en wo). Veel onderwijsinstellingen vragen wel ten minste een hbo- of wo-diploma, maar soms is het ook een vereiste dat je gepromoveerd bent. Verder word je vaak verplicht om een basiskwalificatie onderwijs (BKO) te halen.
  • Na afronding van de educatieve minor/module ben je beperkt tweedegraads bevoegd. Je mag dan lesgeven in de theoretische leerweg van het vmbo (vmbo-tl) en in de onderbouw van de havo en het vwo.
    Lees meer
  • Als je in het buitenland je lesbevoegdheid hebt gehaald, betekent dat niet automatisch dat je in Nederland als docent aan de slag mag: je moet je buitenlandse bevoegdheid eerst laten erkennen. De erkenning van je bevoegdheid ligt in handen van DUO.
    Lees meer
  • In het basis- en voortgezet onderwijs heb je een bevoegdheid nodig om voor de klas te staan, met uitzondering van leraren in opleiding en gastdocenten. Binnen het mbo is ‘bevoegd' geen wettelijke term: het schoolbestuur bepaalt daar of jij vakinhoudelijk, vakdidactisch en pedagogisch bekwaam bent.
    Lees meer
Cao’s en wetgeving

Cao’s

Cao’s en wetgeving

Salaris

Cao’s en wetgeving

Arbeidsvoorwaarden

Cao’s en wetgeving

Wetten en regels

  • Een school moet kunnen aantonen dat al zijn medewerkers in bezit zijn van een VOG. Dat is wettelijk verplicht. Een VOG staat voor Verklaring Omtrent Gedrag. Het document geeft aan dat je geen strafbare feiten hebt gepleegd die een bezwaar vormen voor de functie die jij wilt gaan uitoefenen.
    Lees meer
  • Als je geen mbo4-, havo- of vwo-diploma hebt, dan kan je met behulp van een 21+-toets toch aantonen dat jij het juiste werk/denkniveau hebt om aan een hbo-studie te beginnen. Je moet daarvoor 21 jaar wel of ouder zijn.
    Lees meer
  • In het basis- en voortgezet onderwijs heb je een bevoegdheid nodig om voor de klas te staan, met uitzondering van leraren in opleiding en gastdocenten. Binnen het mbo is ‘bevoegd' geen wettelijke term: het schoolbestuur bepaalt daar of jij vakinhoudelijk, vakdidactisch en pedagogisch bekwaam bent.
    Lees meer
Subsidies en tegemoetkomingen

Subsidies

Subsidies en tegemoetkomingen

Leningen

  • Het Levenlanglerenkrediet is een lening die kan worden gebruikt voor een wettelijk erkende opleiding op een mbo of hbo of binnen het wo. Binnen 15 jaar na afstuderen moet je de lening afbetalen. Hoeveel je per maand moet aflossen, hangt af van de hoogte van je schuld, van de rente en van je inkomen.
    Lees meer
Over het Onderwijsloket