De wereld van leerlingenzorg: welke functies zijn er?

Ondersteuningsbehoeften leerlingen, docenten en ouders

Scholen hebben in het kader van passend onderwijs een zorgplicht. Dit betekent dat zij verantwoordelijk zijn voor het bieden van een passende onderwijsplek aan iedere leerling, ook wanneer extra ondersteuning nodig is.

De ondersteuning richt zich op alles wat nodig is om leerlingen optimaal tot leren en ontwikkeling te laten komen. Denk hierbij aan begeleiding bij leer- of gedragsproblemen, ondersteuning bij een beperking of chronische ziekte, of extra hulp bij sociaal-emotionele ontwikkeling. Scholen bieden hierbij zowel basisondersteuning als, waar nodig, aanvullende begeleiding op maat.

Functies binnen de leerlingenzorg

In de verschillende sectoren heb je verschillende soorten functies van leerlingenondersteuning. Een belangrijke nuance hierin is dat functietitels sterk verschillen per organisatie. Vaak zijn er geen vaste functietitels en geven scholen hier hun eigen draai aan. Ook kunnen takenpakketten overlappen (bijvoorbeeld die van rollen als zorgcoördinator en ondersteuningscoördinator). In kleinere scholen worden rollen vaak gecombineerd.

Hieronder vind je een overzicht van vaak voorkomende functietitels. Deze kun je eventueel gebruiken in jouw zoektocht naar vacatures die passen bij jouw wensen, kwaliteiten en opleidingen.

Primair onderwijs (po)

• Intern begeleider (IB’er)

• Kwaliteitscoördinator (nieuwe benaming/doorontwikkeling IB’er)

• Remedial teacher (RT’er)

• Leerkracht met specialisatie (bijvoorbeeld voor dyslexie of hoogbegaafdheid)

• Onderwijsassistent (met zorgtaak)

• Gedragsspecialist

• Specialist passend onderwijs (intern of via een samenwerkingsverband)

• Schoolmaatschappelijk werker (vaak extern verbonden)

• Jeugdprofessional/jeugdhulpverlener (via de gemeente of een wijkteam)

• Logopedist (meestal extern, soms op school)

• Orthopedagoog/psycholoog/gedragswetenschapper(meestal via een samenwerkingsverband of extern)

Voortgezet onderwijs (vo)

• Zorgcoördinator/ondersteuningscoördinator

• Leerlingbegeleider

• Mentor (belangrijke rol in eerstelijnszorg)

• Remedial teacher

• Orthopedagoog/schoolpsycholoog

• Schoolmaatschappelijk werker

• Vertrouwenspersoon

• Decaan (loopbaanbegeleiding, deels zorggerelateerd)

• Verzuimcoördinator/leerplichtcoördinator

• Gedragsspecialist

• Jeugdprofessional (via de gemeente)

• Ambulant begeleider (vanuit speciaal onderwijs of samenwerkingsverband)

Speciaal onderwijs (so/vso)

Omdat zorg hier verweven is met onderwijs, zijn functies vaak meer geïntegreerd.

• Intern begeleider/kwaliteitscoördinator

• Gedragsdeskundige

• Orthopedagoog/psycholoog/gedragswetenschapper

• Zorgcoördinator

• Leerkracht

• Onderwijsassistent/klassenassistent

• Logopedist

• Fysiotherapeut/ergotherapeut 

• Maatschappelijk werker

• Verpleegkundige/medisch ondersteuner

• Ambulant begeleider

Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)

• Studieloopbaanbegeleider (SLB’er)

• Studentbegeleider

• Zorgcoördinator

• Schoolmaatschappelijk werker

• Orthopedagoog/psycholoog/gedragswetenschapper

• Loopbaanadviseur

• Passend onderwijscoördinator

• Verzuimcoördinator

• Vertrouwenspersoon

• Decaan

• Begeleider passend onderwijs/ondersteuningsspecialist

Hoger onderwijs (hbo/wo)

In deze sector ligt de nadruk meer op studiebegeleiding en studentenwelzijn.

• Studieadviseur

• Studentendecaan

• Studentenpsycholoog

• Studentbegeleider

• Loopbaanadviseur/Career officers

• Studieloopbaanbegeleider

• Tutor/preceptor/mentor

• Disability officer/functiebeperkingcoördinator

• Vertrouwenspersoon

• Studentenwelzijnsadviseur/Wellbeing officer (of vergelijkbare rollen)

• Coach/studiecoach

Overstijgende of externe rollen

Deze functies zijn vaak niet in dienst van de school, maar wel structureel betrokken:

• Medewerker samenwerkingsverband passend onderwijs

• Ambulant begeleider

• Jeugdteam- of wijkteammedewerker

• Leerplichtambtenaar

• Jeugdzorgprofessional

• GGD-professional (bijvoorbeeld jeugdarts of jeugdverpleegkundige)

Welke kwalificatie heb ik nodig?

In onderwijswetten, zoals de Wet op het primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs 2020, zijn wel bevoegdheidseisen vastgelegd voor leraren, maar niet voor functies in de onderwijsondersteuning en leerlingenzorg. Scholen hebben daardoor de ruimte om zelf te bepalen welke kwalificaties, kennis en vaardigheden zij vragen van hun ondersteunend personeel. Zij kunnen immers het beste inschatten wat nodig is binnen hun eigen onderwijspraktijk en leerlingenpopulatie.

In de praktijk worden deze rollen vaak vervuld door professionals met een onderwijsachtergrond of een pedagogische of sociale opleiding, zoals (gespecialiseerde) leraren, pedagogen, gedragsdeskundigen of social workers. Zij combineren praktijkervaring met specifieke expertise om passend onderwijs mogelijk te maken.

Welk profiel en welke ervaring heb je nodig?

Professionals in de leerlingenzorg vervullen vaak een verbindende rol. Zij werken samen met leerlingen, ouders, docenten en externe partners, zoals jeugdhulpverlening of Veilig Thuis. Naast inhoudelijke kennis van verschillende ondersteuningsbehoeften is het belangrijk dat zij docenten kunnen adviseren over het omgaan met uiteenlopende situaties in de klas en het bieden van passende begeleiding. Dit soort functies vragen dan ook om een brede blik en het vermogen om verschillende partijen met elkaar te verbinden.

Overweeg je een functie in de leerlingenzorg? Dan kan het helpen om vacatures te bekijken om een goed beeld te krijgen van actuele functie-eisen en deze te vergelijken met je eigen profiel en ervaring. Platformen die je hiervoor kunt gebruiken zijn bijvoorbeeld:

• www.meesterbaan.nl

• www.werkenbijhogescholen.nl

• www.academictransfer.com