Een geschiktheidsonderzoek is het startpunt van het zij-instroomtraject en bestaat uit minimaal twee onderdelen: een portfolio en een assessment. Zodra je een aanstelling als zij-instromer hebt gevonden op een school, vraagt het schoolbestuur een geschiktheidsonderzoek voor je aan.

Met een tweedegraads bevoegdheid mag je lesgeven in het vmbo, de onderbouw van havo en vwo, het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs, het mbo, het vavo en in sommige gevallen in het primair onderwijs. Met een eerstegraads lesbevoegdheid mag je naast deze sectoren ook lesgeven in de bovenbouw van de havo en het vwo.

Een eerstegraads bevoegdheid kun je halen door een reguliere voltijd of deeltijd masteropleiding aan een universiteit of hogeschool te volgen, of via een zij-instroomtraject.

Een kopopleiding is een vorm van een voltijd lerarenopleiding waarbij je in één jaar een tweedegraads lesbevoegdheid haalt aan een hogeschool. Je komt hiervoor in aanmerking als je een bacheloropleiding hebt afgerond die vakinhoudelijk verwant is aan een schoolvak.

In principe heb je om leraar in het vmbo te worden een eerste- of (beperkte) tweedegraads bevoegdheid nodig. Zo’n bevoegdheid haal je door een lerarenopleiding voor een schoolvak of beroepsprofiel af te ronden.

Om met een bevoegdheid voor het primair onderwijs les te kunnen geven in het mbo, moet je een aanvullende opleiding volgen. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor, namelijk een lerarenopleiding, een PDG-traject of een speciaal pabo PDG-traject.

Als je je afvraagt of het zij-instroomtraject de juiste route is voor jou, is het belangrijk dat je je vooraf goed oriënteert: loop mee op een school, informeer jezelf over het zij-instroomtraject, volg een training waarin deze oriëntatievraag centraal staat of doe een online zelftest.

Het belangrijkste verschil tussen het zij-instroomtraject en de deeltijdopleiding is dat je bij een zij-instroomtraject direct zelfstandig en betaald voor de klas staat, terwijl je tijdens een deeltijdopleiding eerst meekijkt met lessen en stage loopt. De kosten voor een zij-instroomtraject liggen bij de school en worden gesubsidieerd door de overheid, terwijl je een deeltijdprogramma (veelal) zelf moet betalen.

Een behaalde lesbevoegdheid blijft in principe altijd geldig. Wel kunnen er in de tussentijd dingen veranderd zijn, zoals wat je met je bevoegdheid kunt en hoe het onderwijs tegenwoordig wordt ingericht.

Een hybride docent is een bevoegd parttime leraar die een baan in het onderwijs combineert met een andere baan. Je kunt onder bepaalde voorwaarden ook onbevoegd lesgeven, als gastdocent.

In Nederland bestaan er verschillende bevoegdheden: een bevoegdheid voor het primair onderwijs en eerstegraads en tweedegraads bevoegdheid voor het voortgezet onderwijs. Daarnaast bestaat er een ongegradeerde bevoegdheid en een geschiktheidsverklaring.

Als gastdocent mag je in sommige onderwijssectoren zonder bevoegdheid lesgeven. Dat mag gemiddeld maximaal 6 klokuren per week op jaarbasis. Een gastdocent valt altijd onder de verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar.

Je kunt met een mbo4-diploma alleen aan de pabo studeren als je drie toelatingstoetsen haalt: voor aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek.

In het mbo bestaan er twee zij-instroomroutes: ‘zij-instromer in het beroep’ voor een tweede- of eerstegraads lesbevoegdheid, of een PDG-traject waarmee je een pedagogisch didactisch getuigschrift (PDG) haalt.

De 21+-toets bestaat uit verschillende testonderdelen die jouw werk- en denkniveau meten. Met behulp van deze toets kun je, als je geen mbo4-, havo- of vwo-diploma hebt, misschien toch met een hbo-opleiding beginnen.

Als je aan de pabo wilt gaan studeren, geldt in sommige gevallen dat je voor de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en/of natuur & techniek een toelatingstoets moet maken. Dit hangt af van je vooropleiding.

The Dutch educational system distinguishes three official teaching qualifications: a primary education qualification, a second degree qualification and a first degree qualification. Important terms to become familiar with are: qualified, competent and appointable.

Voor een lerarenopleiding aan een hogeschool en universiteit betaal je collegegeld. Wettelijk collegegeld wordt bepaald door de overheid en instellingscollegegeld door de hogescholen en universiteiten zelf. De tarieven kunnen jaarlijks verschillen.

In de cao van het po zijn vier salarisschalen voor leerkrachten in het primair onderwijs opgenomen: LB, LC, LD en LE. De salarissen lopen uiteen van € 3.622,- tot € 8.065,- bruto per maand, op basis van een fulltime aanstelling.

In de cao van het vo zijn vier salarisschalen voor docenten in het voortgezet onderwijs opgenomen: LB, LC, LD en LE. De salarissen lopen per 1 november 2025 uiteen van € 3.622,- tot € 8.065,- bruto per maand, op basis van een fulltime aanstelling.

Als je les wilt geven in het basisonderwijs, in het speciaal onderwijs of in het praktijkonderwijs, dan heb je een bevoegdheid voor het primair onderwijs nodig. Je kunt deze bevoegdheid halen via de (academische) pabo of het zij-instroomtraject.

De reguliere route om een tweedegraads bevoegdheid te halen is een vierjarige lerarenopleiding aan een hogeschool. Er zijn ook andere manieren om deze lesbevoegdheid te halen, zoals het volgen van een kopopleiding of een zij-instroomtraject.

Er zijn verschillende manieren waarop je je kan oriënteren op een overstap naar het onderwijs. Denk hierbij aan meelopen op een school, oriëntatieactiviteiten bij een regionaal loket, het bijwonen van open dagen op hogescholen en/of universiteiten, en heel veel meer!

Je bent nooit te oud voor een overstap naar het onderwijs. Iemand met meer werkervaring kan voor een school juist erg waardevol zijn. Er zijn verschillende (korte) opleidingstrajecten voor overstappers op latere leeftijd.

Je mag lesgeven in het praktijkonderwijs met een tweedegraads bevoegdheid, een eerstegraads bevoegdheid en een bevoegdheid voor het primair onderwijs. Je bevoegdheid moet wel voor het juiste vak zijn.