Met een tweedegraads bevoegdheid mag je lesgeven in het vmbo, de onderbouw van havo en vwo, het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs, het mbo, het vavo en in sommige gevallen in het primair onderwijs. Met een eerstegraads lesbevoegdheid mag je naast deze sectoren ook lesgeven in de bovenbouw van de havo en het vwo.

Een eerstegraads bevoegdheid kun je halen door een reguliere voltijd of deeltijd masteropleiding aan een universiteit of hogeschool te volgen, of via een zij-instroomtraject.

Een kopopleiding is een vorm van een voltijd lerarenopleiding waarbij je in één jaar een tweedegraads lesbevoegdheid haalt aan een hogeschool. Je komt hiervoor in aanmerking als je een bacheloropleiding hebt afgerond die vakinhoudelijk verwant is aan een schoolvak.

In principe heb je om leraar in het vmbo te worden een eerste- of (beperkte) tweedegraads bevoegdheid nodig. Zo’n bevoegdheid haal je door een lerarenopleiding voor een schoolvak of beroepsprofiel af te ronden.

Om met een bevoegdheid voor het primair onderwijs les te kunnen geven in het mbo, moet je een aanvullende opleiding volgen. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor, namelijk een lerarenopleiding, een PDG-traject of een speciaal pabo PDG-traject.

Het belangrijkste verschil tussen het zij-instroomtraject en de deeltijdopleiding is dat je bij een zij-instroomtraject direct zelfstandig en betaald voor de klas staat, terwijl je tijdens een deeltijdopleiding eerst meekijkt met lessen en stage loopt. De kosten voor een zij-instroomtraject liggen bij de school en worden gesubsidieerd door de overheid, terwijl je een deeltijdprogramma (veelal) zelf moet betalen.

In Nederland bestaan er verschillende bevoegdheden: een bevoegdheid voor het primair onderwijs en eerstegraads en tweedegraads bevoegdheid voor het voortgezet onderwijs. Daarnaast bestaat er een ongegradeerde bevoegdheid en een geschiktheidsverklaring.

In het mbo bestaan er twee zij-instroomroutes: ‘zij-instromer in het beroep’ voor een tweede- of eerstegraads lesbevoegdheid, of een PDG-traject waarmee je een pedagogisch didactisch getuigschrift (PDG) haalt.

De 21+-toets bestaat uit verschillende testonderdelen die jouw werk- en denkniveau meten. Met behulp van deze toets kun je, als je geen mbo4-, havo- of vwo-diploma hebt, misschien toch met een hbo-opleiding beginnen.

Als je les wilt geven in het basisonderwijs, in het speciaal onderwijs of in het praktijkonderwijs, dan heb je een bevoegdheid voor het primair onderwijs nodig. Je kunt deze bevoegdheid halen via de (academische) pabo of het zij-instroomtraject.

De reguliere route om een tweedegraads bevoegdheid te halen is een vierjarige lerarenopleiding aan een hogeschool. Er zijn ook andere manieren om deze lesbevoegdheid te halen, zoals het volgen van een kopopleiding of een zij-instroomtraject.

Je bent nooit te oud voor een overstap naar het onderwijs. Iemand met meer werkervaring kan voor een school juist erg waardevol zijn. Er zijn verschillende (korte) opleidingstrajecten voor overstappers op latere leeftijd.

Je mag lesgeven in het praktijkonderwijs met een tweedegraads bevoegdheid, een eerstegraads bevoegdheid en een bevoegdheid voor het primair onderwijs. Je bevoegdheid moet wel voor het juiste vak zijn.

Als je docent in het mbo wilt worden, moet je een lerarenopleiding tot tweedegraads of eerstegraads docent afronden. Een andere optie is het doorlopen van een PDG-traject.

De bekwaamheidseisen voor leraren zijn vastgelegd in drie thema’s: vakinhoudelijke bekwaamheid, vakdidactische bekwaamheid en pedagogische bekwaamheid. Naast bekwaam kun je, afhankelijk van de onderwijssector, ook bevoegd of benoembaar zijn.

Om leraar lichamelijke opvoeding te worden, volg je een hbo-bacheloropleiding aan de Academie Lichamelijke Opvoeding (ALO). Om te mogen starten met de opleiding moet je voldoen aan de toelatingseisen. Na afronding heb je een ongegradeerde lesbevoegdheid en kun je gymlessen geven in alle onderwijssectoren.

Je kunt als leraar in het voortgezet onderwijs lesgeven als je een (beperkte) tweedegraads-, een eerstegraads- of een ongegradeerde lesbevoegdheid hebt gehaald. Je haalt deze bevoegdheden via een lerarenopleiding.

Met een Surinaamse lesbevoegdheid kun je niet direct aan de slag als leraar in het Nederlandse onderwijs. Eerst moet je diploma gewaardeerd worden door DUO en moet je eventueel aanvullende scholing volgen. Daarnaast heb je ook een passende verblijfsvergunning nodig.

Er zijn verschillende masters die je kunt volgen om in het onderwijs te werken. In dit artikel leggen we je de verschillende masters uit.

Het zij-instroomtraject voor het primair onderwijs is een leer-werktraject waarbij je direct voor de klas staat en ondertussen in maximaal twee jaar je bevoegdheid haalt via een pabo-opleiding. Om toelaatbaar te zijn voor dit traject moet je minimaal een hbo-bachelor hebben afgerond.

Als je een pabodiploma hebt en les wilt geven in het voortgezet onderwijs, dan heb je een certificaat ‘Groepsleerkracht onderbouw vmbo basis/kader’, een tweedegraads, of een eerstegraads bevoegdheid nodig. Voor de tweedegraads lerarenopleiding ben je met een pabodiploma meestal direct toelaatbaar, maar dat geldt niet voor alle routes.

Een educatieve minor of module is een opleiding van een half jaar waarmee je een beperkte tweedegraads bevoegdheid haalt. Je komt hiervoor in aanmerking als je een wo-bachelor volgt of hebt gevolgd die vakinhoudelijk verwant is aan een schoolvak.

Je kunt het traject ‘zij-instroom in het beroep’ volgen om leraar in het voortgezet onderwijs te worden als je een bachelordiploma (soms ook masterdiploma) op zak hebt dat vakinhoudelijk verwant is aan het schoolvak waarvoor je wilt zij-instromen.